Evropska nedelja prevencije raka grlića materice

U Srbiji svakoga dana najmanje jedna žena umre a četiri žene obole od raka grlića materice...

I pored dokazanih mera prevencije, rak grlića materice je u našoj zemlji već godinama jedan od vodećih uzroka obolevanja i umiranja u ženskoj populaciji. Sa stopom obolevanja od 29,4/100.000 i umiranja od 12,2/100.000 stanovnika, naša zemlja se nalazi na neslavnom petom mestu u Evropi. Svake godine oko hiljadu trista žena oboli, dok približno pet stotina njih izgubi život od ovog oboljenja.

Ono se može sprečiti, što dodatno ističe značaj aktivnosti kojima se pažnja žena usmerava ne samo na mogućnost već i na neophodnost korišćenja dostupnih preventivnih mera.

Prema podacima Populacionog registra za rak, na području Beograda više od 4.600 žena živi sa ovom bolešću, dok svake godine od nje umre oko sto naših sugrađanki. Samo u toku 2017. godine registrovano je 166 novih slučajeva bolesti. Iako je najveći broj obolelih žena iz starosne grupe 40-59 godina, poslednjih godina primetno je povećanje broja slučajeva u mlađoj populaciji, tako da je karcinom grlića materice u 2017. godini bio na trećem mestu najčešćih uzroka smrti žena generativnog doba (15-49 godina) u našem gradu.

Jedan od razloga velike smrtnosti od ovog oboljenja u našoj populaciji jeste i činjenica da je u prvoj fazi ova bolest uglavnom bez simptoma, ili su oni nespecifični, pa se gotovo dve trećine žena prvi put javi ginekologu kada je bolest već uzela maha. Tada samo lečenje postaje teško i neizvesno, i pored operativnog zahvata zahteva primenu agresivne radioterapije, što dovodi do značajnog produženja lečenja i različitih komplikacija, a sve to znatno povećava troškove i umanjuje šanse za izlečenje.

Većina ovih slučajeva mogla se sprečiti da je bolest otkrivena u ranoj fazi i da se na vreme pristupilo lečenju.

Redovni pregledi kod izabranog ginekologa, sprovođenje programa organizovanog skrininga i programa vakcinacije protiv HPV infekcije, imaju najveći značaj u prevenciji ove bolesti.

Šta treba da znamo o raku grlića materice

Rak grlića materice je zloćudni tumor, lokalizovan na donjem delu materice okrenutom ka vagini. Nastaje kada se neke ćelije grlića materice izmene i počnu da se nekontrolisano umnožavaju. Najčešće se javlja između 35. i 50. godine života.

Da li se rak grlića materice može sprečiti?

Razvoj ove bolesti se može sprečiti otkrivanjem ranih premalignih promena u ćelijama površinskog sloja grlića materice. Neke od ovih promena su blage, često bez ikakvih simptoma, i mogu se spontano povući, ali postoje i one koje, ukoliko se na vreme ne uklone, u periodu od nekoliko godina mogu da prerastu u rak grlića materice.

Simptomi koji upozoravaju na postojanje raka grlića materice:

• krvarenje u toku i nakon seksualnog odnosa;
• krvarenje između dve menstruacije;
• produženo menstrualno krvarenje;
• krvarenje nakon menopauze;
• pojačani vaginalni sekret i pored primenjene terapije;
• ponovljene ranice ili oštećenja sluzokože grlića;
• bol u krstima ili nozi, oticanje noge.

Postojanje jednog ili više navedenih simptoma budi sumnju na postojanje raka grlića materice. Te simptome nikako ne treba zanemariti, naročito ukoliko traju duže vremena ili ukoliko se ponavljaju. Ukoliko ih uočite, obratite se svom izabranom lekaru!

Koji su najčešći faktori rizika za nastanak raka grlića materice?

Osnovni faktor rizika je dugotrajna infekcija određenim tipovima humanih papiloma virusa (HPV). Postoji više od sto tipova HPV-a, od kojih oko 40 izaziva infekcije sluzokože polnih organa kod oba pola. Neki od njih uzrokuju promene u površinskim ćelijama grlića materice iz kojih vremenom može da se razvije rak grlića materice.

U 99,7% slučajeva raka grlića materice postoji HPV infekcija! U čak 70% slučajeva uzročnik je neki od visokorizičnih tipova HPV-a (16 i 18), koji su dokazano onkogeni!

Infekcija ovim virusom je česta kod seksualno aktivnih ljudi i najčešće prolazi sama, bez ozbiljnijih zdravstvenih posledica. Međutim, ukoliko HPV infekcija traje duže, rizik za nastanak raka grlića materice znatno se povećava.
HPV infekcija je neophodan ali ne i dovoljan faktor rizika za nastanak raka grlića materice!

Ko je pod povećanim rizikom od nastanka ovog karcinoma?

Pod velikim rizikom od nastanka raka grlića materice su žene:

• pušači;
• sa oslabljenim imunim sistemom (HIV infekcija, imunosupresivna terapija);
• koje su rano stupile u seksualne odnose (pre 16. godine života):
• koje su imale veliki broj seksualnih partnera;
• koje upražnjavaju seksualne odnose bez zaštite (kondoma);
• koje ne idu na redovne kontrolne preglede;
• koje više godina koriste oralne kontraceptive;
• sa prekomernom telesnom težinom;
• sa čestim upalama vagine i materice.

Rizik od nastanka raka grlića materice možete smanjiti: odlaskom na preventivne preglede i redovne kontrole kod ginekologa; javljanjem na organizovani skrining za rak grlića materice (kada dobijete poziv iz doma zdravlja); poznavanjem simptoma ove bolesti i odlaskom kod lekara ukoliko se uoči neki od njih; vakcinisanjem protiv HPV-a ukoliko spadate u ciljnu grupu za primanje vakcine.

Zašto su važni preventivni pregledi?

Cilj redovnih preventivnih pregleda je otkrivanje početnih promena na grliću materice pre nego što se razvije maligno oboljenje. Što se ranije otkriju promene, lečenje je lakše i uspešnije. Kada se rak već razvije, tretman postaje teži. Zapamtite, u početnim stadijumima bolesti najčešće nema nikakvih simptoma!


Priredila Vladana Rašić Dragojević

 

 

broj komentara 0 pošalji komentar